พระธาตุเชิงชุมและพระธาตุพนม   เป็นโบราณสถานสำคัญที่มีความศักดิ์สิทธิ์และเป็นศูนย์รวมศรัทธาของชาวพุทธในภาคอีสานของประเทศไทย โดยมีตำนานเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาและความเชื่อของผู้คนในท้องถิ่น

ตำนานการสร้างพระธาตุเชิงชุม

พระธาตุเชิงชุม ตั้งอยู่ที่จังหวัดสกลนคร เป็นปูชนียสถานที่มีความสำคัญทางศาสนาและวัฒนธรรมของชาวไทยและชาวลาว ตำนานกล่าวว่า สถานที่แห่งนี้เคยเป็นที่ประทับรอยพระบาทของพระพุทธเจ้าเมื่อครั้งเสด็จมาโปรดสัตว์ในดินแดนสุวรรณภูมิ  

 

ตามพงศาวดารล้านช้างและตำนานอีสานกล่าวว่า พระพุทธเจ้าเสด็จมาพร้อมพระอรหันต์ 500 รูป มายังบริเวณนี้เพื่อตรัสรู้และแสดงธรรมแก่พญานาคและชาวเมืองที่เลื่อมใสในพระพุทธศาสนา

เมื่อพระองค์เสด็จกลับ ก็ได้ประทับรอยพระบาทไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์ ต่อมา พระเจ้าอนุรุทธ กษัตริย์ผู้ปกครองเมืองหนองหาร ได้สร้างเจดีย์ครอบรอยพระบาทนี้ขึ้นเพื่อเป็นที่สักการบูชาและเป็นศูนย์รวมจิตใจของชาวเมือง  

 

นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อกันว่า บริเวณพระธาตุเชิงชุมเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างโลกมนุษย์กับเมืองบาดาล ซึ่งเป็นที่สถิตของพญานาค ผู้ดูแลศาสนาและแหล่งน้ำของภาคอีสาน ด้วยเหตุนี้ ชาวบ้านจึงมีพิธีกรรมบูชาพญานาคควบคู่กับการสักการะพระธาตุมาโดยตลอด  

ตำนานการสร้างพระธาตุพนม 

พระธาตุพนม ตั้งอยู่ที่จังหวัดนครพนม เป็นเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า และเป็นศูนย์กลางความศรัทธาของชาวพุทธทั่วทั้งลุ่มแม่น้ำโขง  

 

ตำนานเล่าว่า พระธาตุพนมถูกสร้างขึ้นในปี พ.ศ. 8 โดยพระมหากัสสปะ พร้อมด้วยพระอรหันต์ 500 รูป ที่เดินทางมายังดินแดนสุวรรณภูมิเพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา เมื่อท่านมาถึงบริเวณที่ปัจจุบันคือจังหวัดนครพนม ท่านได้เลือกเนินเขาริมฝั่งโขงเป็นสถานที่สร้างพระธาตุสำหรับบรรจุพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า  

 

พระมหากัสสปะและพระอรหันต์ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุจากชมพูทวีปมาบรรจุไว้ ณ องค์พระธาตุ ซึ่งต่อมาได้รับการบูรณะโดยกษัตริย์แห่งอาณาจักรศรีโคตรบูร และอาณาจักรล้านช้าง ทำให้พระธาตุพนมกลายเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธาและสถานที่ประกอบพิธีกรรมสำคัญของชาวพุทธในภูมิภาคนี้  

นอกจากนี้ พระธาตุพนมยังเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่องพญานาคเช่นเดียวกับพระธาตุเชิงชุม ตำนานกล่าวว่า พญานาคผู้ปกครองแม่น้ำโขงมีส่วนร่วมในการก่อสร้างพระธาตุพนมโดยการขุดดินและช่วยสร้างฐานราก ทำให้พระธาตุพนมมีพลังศักดิ์สิทธิ์และเป็นที่เคารพนับถือของชาวพุทธทั้งไทย ลาว และเวียดนาม  

 

ความสำคัญของพระธาตุทั้งสอง 

พระธาตุเชิงชุมและพระธาตุพนมเป็นศูนย์กลางแห่งศรัทธาของชาวอีสานมาอย่างยาวนาน โดยพระธาตุเชิงชุมเป็นสัญลักษณ์ของการเสด็จมาโปรดสัตว์ของพระพุทธเจ้า และเป็นที่สักการะของผู้ที่เกิดปีมะโรง ขณะที่พระธาตุพนมเป็นศูนย์กลางแห่งความศรัทธาของพุทธศาสนิกชนทั่วภูมิภาคลุ่มน้ำโขง และเป็นที่สักการะของผู้ที่เกิดปีวอก  

ทุกปีจะมีการจัดงานนมัสการพระธาตุทั้งสอง โดยมีพุทธศาสนิกชนจากทั่วสารทิศเดินทางมาสักการะ เพื่อความเป็นสิริมงคลแก่ชีวิต นอกจากนี้ยังเป็นสถานที่ที่สะท้อนถึงความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมและความเชื่อของชาวอีสานที่เชื่อมโยงกับศาสนา พญานาค และความศักดิ์สิทธิ์ของดินแดนสุวรรณภูมิ  

 

พระธาตุเชิงชุมและพระธาตุพนมจึงมิใช่เพียงแค่โบราณสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์เท่านั้น แต่ยังเป็นมรดกแห่งศรัทธาที่เชื่อมโยงผู้คนกับความเชื่อและศาสนา ทำให้ดินแดนแห่งนี้เป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณของชาวพุทธทั้งไทยและประเทศเพื่อนบ้าน

 

ได้รับการสนับสนุนโดย    คาสิโนเวียดนาม